Winst voor boer en water door maatbemesting 

Maatbemesting op landbouwpercelen levert goede productie op en helpt de waterkwaliteit verbeteren. Dat blijkt uit een 3-jarig praktijkproject in het grensgebied van Winterswijk. De afgelopen drie jaar hebben 35 landbouwbedrijven in het grensgebied Winterswijk-Oeding een groot aantal praktijkproeven gedaan op het gebied van bemesting en waterkwaliteit. Dit is gedaan in het kader van een grensoverschrijdend waterproject, dat op initiatief van Waterschap Rijn en IJssel en Kreis Borken is uitgevoerd. De praktijkproeven richten zich op maatregelen de waterkwaliteit in het stroomgebied van de Ratumsebeek, Willinkbeek en Bovenslinge verder zouden verbeteren. Daarbij werd vooral gezocht naar mogelijkheden om verspilling van meststoffen tegen te gaan. Bemesting op maat bleek ook positief uit te pakken voor de productie van de landbouwbedrijven.

Door goed naar de samenstelling van de bodem te kijken, hebben de deelnemende bedrijven slimmer bemest. Mais- en graspercelen kregen precies wat ze nodig hadden. Dat betekende dat soms met minder mest, of mest met minder fosfaat volstaan kon worden. Ook nieuwe technieken van mest uitrijden zijn uitgeprobeerd. Dit leverde een betere benutting op van de toegediende mest, met als voordeel een kleinere kans op wegspoeling van meststoffen naar de beken.
Soms werd ook de bodemstructuur zelf aangepakt, door extra kalk op te brengen en na de maisoogst een goede graszaai uit te voeren. Die maatregelen leidden tot een betere structuur en daardoor betere opname van de mest en een beter gewas, bijvoorbeeld maïs met een rijker eiwitgehalte. Op enkele bedrijven zijn eenvoudige ingrepen gedaan op en bij het erf, om wegspoeling van kuil- en mestresten te voorkomen. Bijvoorbeeld door een erfsloot af te dammen, waardoor het vervuilde water bij het erf wordt opgevangen. Ook is een ‘agrowadi’ aangelegd: een verdiepte erfgreppel, waarin riet- en grassoorten zijn geplant die het water deels zuiveren en ook nog tot verfraaiing van het erf leiden. Bij een paardenfokkerij in het gebied is een proef gedaan met compostering en vergisting van paardenmest, waaruit bleek dat deze mest prima in biogasinstallaties is te gebruiken.
Het Waterschap en de Kreis hebben in de projectperiode intensiever dan anders de waterkwaliteit gemeten. De waterkwaliteitsnormen in Duitsland zijn soepeler, waardoor daar een hogere belasting met stikstof en fosfaat wordt toegestaan dan in Nederland. Uit de metingen is gebleken dat de waterkwaliteit van de Bovenslinge de afgelopen drie jaar is verbeterd, maar dat de aanwezige stikstof en fosfaat nog wel de normen overschrijdt. De boeren, landbouworganisaties, het waterschap en de Kreis zijn zeer positief over de resultaten van het project en zien mogelijkheden om met de beproefde maatregelen door te gaan. De partijen gaan zich inzetten om de opgedane kennis en ervaring breder in de regio te verspreiden en boeren te stimuleren om zelf verder te gaan met bemesting op maat en erfmaatregelen.

Hogeschool Van Hall Larenstein en Waterschap Rijn en IJssel bundelen krachten
Hogeschool Van Hall Larenstein gaat nauw samenwerken met Waterschap Rijn en IJssel. Op 11 oktober wordt de officiële samenwerkingsovereenkomst getekend. Nu al geven waterschappers gastcolleges op de hogeschool en vinden tal van stagiaires, afstudeerders en docenten van Van Hall Larenstein hun weg binnen het waterschap. Het doel van deze samenwerking: voldoende studenten Land en watermanagement laten afstuderen met relevante en actuele kennis en kunde om als waterschapper aan de slag te gaan.

De samenwerking tussen het waterschap en de hogeschool vindt met gesloten beurs plaats. Beide instellingen brengen vooral wederzijds kennis en nieuwe ervaringsmogelijkheden in. De samenwerking wordt aangegaan voor een periode van vier jaar en start in het studiejaar 2012 - 2013. De samenwerking heeft betrekking op de hbo-opleiding Land en watermanagement.

Waterbeheer is voor Nederland van levensbelang. Zonder goed waterbeheer zijn grote delen van Nederland onbewoonbaar. Daarnaast vormt waterbeheer voor Nederland een belangrijk exportproduct. De kennis en ervaring die Nederland op dit gebied in huis heeft, behoren tot de beste in de wereld.

Voor de leefbaarheid en economie van Nederland blijven er, zeker als ook de huidige ingenieurs met pensioen gaan, experts nodig. Deze goede vooruitzichten op de arbeidsmarkt leiden echter niet automatisch tot een hogere instroom bij de opleiding Land en watermanagement  Om te voorkomen dat er in de toekomst een tekort aan waterprofessionals ontstaat, hebben Hogeschool Van Hall Larenstein en Waterschap Rijn en IJssel nu de handen ineen geslagen.

Door de inbreng van het waterschap wordt de opleiding Land en watermanagement praktischer en aantrekkelijker voor (potentiële) studenten. Daarnaast levert het waterschap stageplaatsen, gastlessen en brengt het expertise in. Door de praktische aanpak en stage garantie is het eenvoudiger de opleiding te promoten. Wat uiteindelijk natuurlijk moet leiden tot meer toekomstige werknemers voor het waterschap.  
Op 11 oktober ondertekenen Ellen Marks (algemeen directeur Hogeschool Van Hall Larenstein) en Hein Pieper (dijkgraaf Waterschap Rijn en IJssel) de samenwerkingsovereenkomst in het kantoor van Waterschap Rijn en IJssel in Doetinchem. Naast korte presentaties wordt aandacht besteed aan de ervaringen van mensen in het veld en die van de studenten: wat vinden zij nu eigenlijk van het waterschap?  

Waterschap Rijn en IJssel gaat het komend jaar opnieuw naar haar uitvoeringstaken kijken. Dat gaat onvermijdelijk leiden tot scherpe keuzen ten aanzien van het ambitieniveau en takenpakket. Op die manier wil het dagelijks bestuur van het waterschap anders onvermijdelijke forse belastingverhoging beperken. Voor 2013 blijft daarmee de voorgestelde tariefsverhoging beperkt tot ruim 4 procent. Het algemeen bestuur besluit op 13 november over de voorstellen.

Deze geleidelijke en gematigde stijging van de waterschapsbelastingen is twee jaar geleden ingezet door de bankencrisis en de overname van Rijkstaken door de waterschappen. Door strengere eisen aan de banken (waaronder ook de waterschapsbank), ontving het waterschap miljoenen minder dividend. Ook kregen de waterschappen vanaf 2011 minder geld voor de muskusrattenbestrijding en gingen ze meer bijdragen aan de beschermingsmaatregelen tegen hoogwater.

Om extreme stijging van de tarieven te voorkomen, is toen gekozen voor een meerjarige aanpak waarbij forse bezuinigingen, inzet van de daarmee afnemende reserves en een geleidelijke stijging van de tarieven, tot een kostendekkend tarief in 2016 zou leiden.

De economische crisis blijft echter tegenvallers produceren: de verhoging van de BTW, dalende WOZ-waarden en daarmee belastingopbrengsten, bedrijfssluitingen, een daling van het aantal vervuilingseenheden - doordat huishoudens kleiner worden -  en meer mensen  die een beroep doen op kwijtschelding van belasting, omdat ze van een minimum inkomen moeten rondkomen. De totale tegenvaller bedraagt ruim 2,5 miljoen euro.

Het dagelijks bestuur van het waterschap ziet het als een belangrijke opgave om de stijging van de tarieven zoveel mogelijk te beperken. Daarom is de afgelopen jaren al stevig bezuinigd op de bedrijfsvoering. Ook zijn reserves ingezet om de tariefstijgingen zo beperkt mogelijk te houden. Daarbij zijn de ambities overeind gebleven maar is het vet om nieuwe tegenvallers op te vangen, van de botten.

Het grootste deel van de nieuwe tegenvallers wordt nu opgevangen door verder oplopende bezuinigingen binnen het waterschap. Er wordt nog meer bezuinigd op de bedrijfsvoering, aanpassingen aan zuiveringsinstallaties en inhuur van externen. Daarbij zal niet meer op elk terrein elke ambitie overeind gehouden kunnen worden. Er zullen scherpere keuzen moeten worden gemaakt.

Toch bestaat de begroting voor volgend jaar niet uitsluitend uit bezuinigingen. Het dagelijks bestuur wil desondanks blijven investeren in kansrijke nieuwe duurzame ontwikkelingen die op langere termijn belangrijke voordelen bieden. Dit is noodzakelijk om het waterbeheer voor de langere termijn relatief goedkoop te houden. Het gaat dan bijvoorbeeld om veelbelovende ontwikkelingen waarmee energie en grondstoffen kunnen worden gewonnen uit afvalwater.

Door de jaarlijkse verhoging vanaf 2013 met 4 procent voor de zuiveringsheffing en met 4,5  procent voor de watersysteemheffing, komt het waterschap in 2016 dichter in de buurt van kostendekkende tarieven en blijven de lasten voor de inwoners van Rijn en IJssel tot de laagste in Nederland behoren.

Voor een meerpersoons huishouden met een eigen huis van 225.000 euro komt dat neer op een verhoging van ongeveer 9 euro. Eenpersoons huishoudens in een huurhuis gaan iets meer dan 3 euro meer betalen. Grote bedrijven met een waarde van 25 miljoen euro en 8 ha grond, gaan zo’n 2600 euro meer betalen. Een klein bedrijf met een waarde van 450.000 euro en 1 ha grond, gaat iets minder dan 24 euro meer betalen.

Voor de komende jaren wordt het volgens het dagelijks bestuur echter ook onvermijdelijk  extra maatregelen te nemen. Zo wordt het lozen van grondwateronttrekkingen (bronnering) met ingang van 2013 belast en wordt bekeken of een aantal taken soberder uitgevoerd kan worden. Een van de taken waar naar gekeken wordt is het maaien van kleine watergangen. Uitgangspunt is dat het veiligheidsniveau niet wordt aangetast en de kosten er significant mee worden beperkt.

Start ontwerpwedstijd ‘Spuw je ideeën’ op Klimaatcongres OASE 2012
Waterschap Rijn en IJssel roept iedereen op ideeën te spuwen voor waterspuwers. De waterspuwer moet ervoor zorgen dat regenwater niet meer onnodig de riolering in gaat, maar nuttig en creatief wordt gebruikt. Waterschap Rijn en IJssel wil met de wedstrijd aandacht vragen voor de betere en mooiere toepassingen van regenwater, die inwoners zelf kunnen bedenken en uitvoeren om daarmee samen slimmer de veranderingen in het klimaat op te vangen.

Marga Limbeek is adviseur waterkwaliteit en ecologie bij Waterschap Rijn en IJssel en heeft de wedstrijd bedacht. “Het klimaat verandert. We krijgen ’s zomers steeds meer te maken met hogere temperaturen en langere droogteperiodes met heftige buien. Daarnaast zijn de winters vaker natter. Door deze veranderingen moeten we slimmer met water omgaan. Waterschap Rijn en IJssel werkt volop aan nieuwe vormen van waterbeheer, om de veranderingen in het klimaat zo slim mogelijk op te vangen. Een van de mogelijkheden om slimmer en ook veel leuker om te gaan met water is het afkoppelen van de regenpijp van het riool door een waterspuwer aan de goot of regenpijp. Met dit afkoppelen beperken we wateroverlast op straat bij heftige buien. We gaan verdroging tegen en besparen bovendien op de kosten voor het rioolstelsel en transport van dit schone regenwater naar een ver gelegen rioolwaterzuiveringsinstallatie.”

Als het aan Waterschap Rijn en IJssel ligt gaan we in de toekomst veel waterspuwers in het straatbeeld zien. Marga Limbeek: “Water fascineert mensen. Het is dus ook fijn dat we dan meer kunnen genieten van water. Het regenwater kan naar een ondergrondse grindbak geleid worden zodat het daar langzaam de grond in kan zakken, maar het kan ook gebruikt worden voor een vijver of een leuk waterornament. Mensen kunnen ook samen een initiatief starten door bijvoorbeeld de regenpijpen van alle huizen of gebouwen in een buurt af te koppelen van de riolering en het schone hemelwater te gebruiken voor een opvallende buurtfontein. Iedereen mag zijn creativiteit de vrije loop laten. We zijn erg benieuwd naar de ideeën.”

Voor leerlingen van groep 7 en 8 basisschool en eerste klas VMBO heeft Waterschap Rijn en IJssel de lessenserie ‘De waterspuwer’ ontwikkeld. Deze scholen zijn hiervan schriftelijk op de hoogte gesteld. Enkele scholen hebben de serie getest. Meer informatie over de wedstrijd en het filmpje vindt u op de website www.wrij.nl/waterspuwers. Voor vragen kunt u ook mailen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of bellen naar 0314-369 369.